Jak poprawić jakość powietrza i czy wystarczy kupić oczyszczacz powietrza?

Dotychczasowe badania naukowców i lekarzy jednoznacznie potwierdzają, że zanieczyszczenie powietrza ma ogromny wpływ na zdrowie człowieka, w szczególności na zdrowie i rozwój dzieci. Smog i toksyczne substancje unoszące się w powietrzu są przyczyną wielu chorób, nie tylko układu oddechowego, ale również układu odpornościowego, krwionośnego oraz nerwowego. Coraz częściej mówi się także o wpływie zanieczyszczonego powietrza na rozwój poznawczy, koncentrację i samopoczucie najmłodszych.

Jak zanieczyszczone powietrze wpływa na dzieci?

Zła jakość powietrza ma szczególnie negatywny wpływ na dzieci, ponieważ ich organizmy wciąż się rozwijają. Bariery ochronne nie są jeszcze w pełni dojrzałe, a krótkie i wąskie drogi oddechowe są znacznie bardziej podatne na podrażnienia, infekcje oraz stany zapalne.

W przeciwieństwie do dorosłych dzieci:

• szybciej oddychają,
• pobierają proporcjonalnie więcej powietrza w stosunku do masy ciała,
• spędzają więcej czasu na zewnątrz,
• żyją bliżej ziemi, gdzie kumulują się pyły zawieszone PM10 i PM2,5.

„Pierwszym skutkiem zanieczyszczenia powietrza, jakie obserwuje się u dzieci, jest wzrost zachorowań na alergie i astmę”- mówi pediatra dr Wojciech Feleszko, wspierający kampanię edukacyjną Ministerstwa Środowiska „TworzyMY atmosferę”.

U niemowląt smog może powodować uczucie duszności, przyspieszony oddech oraz rytm serca, co przekłada się na trudności w karmieniu i niespokojny sen. U starszych dzieci dodatkowo pojawiają się problemy z koncentracją, mówieniem, a nawet częstsze infekcje dróg oddechowych.

Główne przyczyny zanieczyszczeń powietrza

Do najważniejszych źródeł zanieczyszczenia powietrza w miastach i obszarach zurbanizowanych należą:

• transport drogowy: samochody osobowe, ciężarówki i autobusy emitujące dwutlenek azotu (NO₂) oraz spaliny,
• przemysł i energetyka: elektrownie, fabryki oraz lokalne kotłownie,
• ogrzewanie domów paliwami stałymi: węgiel, drewno niskiej jakości oraz odpady,
• emisja toksycznych związków organicznych, metali ciężkich oraz pyłów PM10 i PM2,5.

To właśnie te czynniki w największym stopniu odpowiadają za powstawanie smogu miejskiego, który jest szczególnie groźny w sezonie grzewczym.

Jak poprawić jakość powietrza? Spójrzmy oczami dziecka

Szukając skutecznych rozwiązań problemu zanieczyszczonego powietrza, warto spojrzeć na niego z perspektywy dziecka. Wbrew pozorom to właśnie dzieci mogą realnie przyczynić się do poprawy jakości powietrza, w którym żyją, poprzez edukację, świadomość ekologiczną i wpływ na dorosłych.

Badania przeprowadzone przez Grupę Open Lab z Newcastle University pokazują, że dzieci mają ogromny potencjał w rozumieniu problemów środowiskowych.

Podczas badań dzieci zapoznano z nowoczesnymi technologiami i urządzeniami mierzącymi poziom zanieczyszczeń powietrza. W trakcie interaktywnych zajęć terenowych mogły one:

• samodzielnie obsługiwać czujniki jakości powietrza,
• analizować zmiany poziomu zanieczyszczeń,
• obserwować otoczenie za pomocą wzroku, węchu i słuchu.

Choć interpretacja danych liczbowych była dla dzieci trudna, z łatwością potrafiły one wyjaśniać skoki zanieczyszczeń, łącząc je z ruchem ulicznym, pracą fabryk czy korkami samochodowymi.

Kreatywność dzieci jako klucz do czystszego powietrza

Z badań wynika, że dzieci posiadają niezwykłą wyobraźnię, umiejętność łączenia przyczyn ze skutkiem oraz przewidywania konsekwencji. Dzięki edukacji ekologicznej mogą nie tylko zdobywać wiedzę, ale także wykorzystywać ją w dorosłym życiu.

Zapytane o to, co zrobiłyby, aby poprawić jakość powietrza w mieście, dzieci proponowały m.in.:

• samochody napędzane energią słoneczną,
• budowę osobnych mostów dla pieszych i pojazdów,
• tworzenie podziemnych tuneli,
• więcej zieleni i drzew w miastach.

Edukacja ekologiczna w służbie zdrowego powietrza

Wiele rozwiązań można wdrażać już dziś, m.in.:

• zastępowanie pojazdów spalinowych samochodami elektrycznymi,
• korzystanie z oczyszczaczy powietrza w domach i szkołach,
• promowanie chodzenia pieszo i jazdy na rowerze,
• ograniczanie ruchu samochodowego w centrach miast.

Szkoły i przedszkola są idealnym miejscem do kształtowania postaw proekologicznych. To tam dzieci uczą się, czym jest ochrona środowiska, zmiany klimatu i czyste powietrze. Wiedza zdobyta w szkole bardzo często trafia również do rodziców.

Dzieci potrafią zwracać uwagę dorosłym, np. sugerując ograniczenie jazdy samochodem w godzinach szczytu lub tłumacząc, że zanieczyszczenia powietrza pochodzą także z lokalnych zakładów przemysłowych.

Dzieci to przyszłość czystego środowiska

Nie bez powodu mówi się, że dzieci są naszą przyszłością. Inwestowanie w ich edukację ekologiczną i świadomość zagrożeń związanych ze smogiem to inwestycja w zdrowsze społeczeństwo.

Niestety kreatywność dzieci bywa często bagatelizowana przez urbanistów, polityków, a nawet rodziców. A to właśnie teraz, bardziej niż kiedykolwiek, potrzebne są oryginalne pomysły na poprawę jakości powietrza. Badania Grupy Open Lab z Newcastle University jasno pokazują, że warto wsłuchiwać się w głos najmłodszych.

Edukacja dzieci w zakresie ochrony lokalnego środowiska powinna być traktowana priorytetowo – dla dobra ich zdrowia i przyszłych pokoleń.