Dym z pożarów dociera setki kilometrów dalej. Najbardziej cierpią dzieci z astmą

Latem 2023 roku mieszkańcy północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych zobaczyli niebo w nienaturalnym, pomarańczowym odcieniu. To, co wyglądało jak efekt wizualny, było w rzeczywistości dymem znad rozległych pożarów w Kanadzie. Nowe badania pokazują, że jego skutki zdrowotne odczuli przede wszystkim najmłodsi, nawet setki kilometrów od źródła ognia.

Naukowcy z University of Vermont wykazali, że w okresach silnego zadymienia dzieci chorujące na astmę miały wyraźnie nasilone objawy i gorzej reagowały na leczenie, mimo że same pożary znajdowały się daleko poza granicami regionu.

Astma pod presją dymu, którego „nie powinno tam być”

Badanie objęło niemal 900 dzieci i młodych dorosłych w wieku od 3 do 21 lat, leczonych z powodu astmy w Vermont i północnej części stanu Nowy Jork. Naukowcy porównali przebieg choroby w trzech kolejnych sezonach letnich, w roku względnie czystym oraz w czasie intensywnego zadymienia w 2023 r.

Efekt był jednoznaczny: w okresie, gdy powietrze było zanieczyszczone dymem znad pożarów, kontrola astmy wyraźnie się pogorszyła. Więcej było zaostrzeń objawów, potrzeby intensywniejszego leczenia i problemów z oddychaniem.

Co właściwie znajduje się w dymie z pożarów?

Dym pożarowy to nie tylko „brudne powietrze”. To złożona mieszanka drobnych pyłów PM2.5 oraz substancji chemicznych, których skład zależy od tego, co dokładnie ulega spaleniu.

W powietrzu mogą się znaleźć:

• mikroskopijne cząstki wnikające głęboko do płuc,
• wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, z których część ma działanie rakotwórcze,
• metale ciężkie, takie jak rtęć czy kadm,
• pyłki roślin i zarodniki pleśni unoszone wraz z dymem.

Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, gdy ogień obejmuje tereny zabudowane. Wtedy do atmosfery trafiają związki powstające ze spalania budynków, pojazdów i tworzyw sztucznych.

Dlaczego dzieci są najbardziej narażone?

Dziecięcy organizm reaguje na zanieczyszczenia silniej niż organizm dorosłego. Mają mniejsze płuca, szybciej oddychają i częściej przebywają na zewnątrz. W praktyce oznacza to, że wdychają większą dawkę toksyn w przeliczeniu na masę ciała.

U dzieci z astmą każdy epizod złej jakości powietrza może prowadzić do:

• nasilenia duszności,
• częstszych napadów kaszlu,
• spadku skuteczności leków,
• większego ryzyka hospitalizacji.

Dym z pożarów groźniejszy niż „zwykły” smog?

Coraz więcej badań sugeruje, że PM2.5 pochodzące z pożarów lasów może być bardziej toksyczne niż pył z transportu czy przemysłu. Naukowcy wskazują, że taka sama ilość cząstek z pożarów powoduje silniejsze skutki zdrowotne.

Szacunki pokazują, że wcześniejsze metody oceny ryzyka znacząco zaniżały liczbę zgonów związanych z dymem pożarowym. W rzeczywistości krótkotrwała ekspozycja na ten typ zanieczyszczeń mogła przyczyniać się do setek zgonów rocznie, a nie – jak wcześniej sądzono, do kilkudziesięciu.

Jak chronić się w czasie zadymienia?

Eksperci podkreślają, że ryzyko można ograniczyć, choć nie da się go całkowicie wyeliminować. Najważniejsze działania to:

• zamykanie okien i drzwi w dni złej jakości powietrza,
• ograniczanie aktywności fizycznej na zewnątrz,
• korzystanie z oczyszczaczy powietrza z wysokiej klasy filtrami,
• tworzenie „bezpiecznych przestrzeni” w budynkach publicznych, takich jak biblioteki czy centra społecznościowe.

Dym z pożarów pokazuje brutalną prawdę o zmianach klimatu: zanieczyszczenia nie znają granic, a skutki kryzysu środowiskowego mogą dotknąć nawet tych, którzy mieszkają daleko od źródła problemu.